أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
66
فتوح البلدان ( فارسى )
آگاه ساخت و حرجى بر او نيست ، و اگر عالم و خيره سر بوده مورد عقوبت واقع خواهد شد ، لكن قيمت اشجار بر ذمهء او نخواهد بود ، و اگر كسى چيزى را از اين جمله قطع كرده باشد انتفاع از آن براى وى منعى نخواهد داشت . هم او گفت كه سفيان ثورى و ابو يوسف گويند : بهاى درختى كه بريده بر عهده وى است و حق استفاده از آن را نيز نخواهد داشت ، و اين قول ابو حنيفه است . مالك بن انس و ابن ابى ذئب گفتهاند كه در مورد مارچوبهء وحشى و كاسبرگ سنا كه از مكه براى درمان و مسواك كردن گيرند منعى وجود ندارد . سفيان بن سعيد و ابو حنيفه و ابو يوسف بر اين قولاند كه آنچه مردمان در حرم رويانيدهاند و يا آنچه حسب معمول توسط آدميان رويانيده مىشود ، بر قطع كنندهء آن حرجى نخواهد بود ، و نسبت به آنچه مردم نرويانيدهاند عوض بر ذمهء برندهء آن خواهد بود . واقدى گويد از ثورى و ابو يوسف دربارهء مردى پرسيدم كه در حرم مكه گياهى رويانيده است كه مردمان نمىرويانند و بر آن مراقبت كرده تا روييده است ، آيا تواند آن را قطع كند ؟ گفتند : بلى . گفتم اگر در بستان وى درختى رويد از آن قسم كه مردم نمىكارند و او خود آن را نكاشته باشد ، گفتند هر چه خواهد تواند با آن انجام دهد . محمد بن سعد از واقدى حكايت كرد كه گفت ما را روايت كردهاند كه ابن عمر در مكه سبزى كشت شده در حرم مكه را همى خورد ، و محمد بن سعد از واقدى و او از معاذ بن محمد نقل كرد كه گفت بر خوان زهرى سبزى مكه را ديدم . به گفتهء ابو حنيفه شخص محرم نمىتواند اشتر خود را در حرم مكه بچراند يا براى او علف چيند و زفر نيز بر همين قول است . مالك و ابن ابى ذئب و سفيان و ابو يوسف و ابن ابى سبره چرانيدن را بلا مانع و علف چينى را ممنوع مىدانند ، ابن ابى ليلى در چيدن علف نيز منعى